| Trypolis طرابلس الغرب |
|
 |
|
| Państwo |  Libia |
| Gmina | Trypolis |
| Położenie | 32° 54' 08 '' N 13° 11' 09'' E |
| Ludność (2005) • liczba ludności |
1 150 990 |
| Nr kierunkowy | +218 21 |
| Kod pocztowy | nie używa się |
| Tablice rejestracyjne | TRP |
| Miasta partnerskie |  Algier Sarajewo Belgrad Belo Horizonte Madryt |
|
Położenie na mapie Libii
  Trypolis
طرابلس الغرب |
|
 |
|
 Galeria zdjęć w Wikimedia Commons |
|
| Strona internetowa miasta | |
Trypolis (arab. طرابلس – Ţarābulus al-Gharb) – stolica Libii, w Trypolitanii, nad Morzem Śródziemnym.
Miasto liczy 1,5 mln mieszkańców (2003), podczas gdy w 1973 mieszkało tu ponad 481 tys. osób.
Trypolis to największe miasto kraju, a także główny port i ośrodek przemysłowy. Rozwinęły się tu takie gałęzie przemysłu jak spożywczy, meblarski, włókienniczy, metalowy, gumowy (produkcja opon) i poligraficzny. Znajdują się tu także zakłady odsalania wody morskiej, montownie samochodów i rafineria ropy naftowej. Międzynarodowy port lotniczy ma regularne połączenia z takimi miastami jak Rzym, Tunis, Bengazi, Akra, Kano czy Brazzaville.
Miasto jest siedzibą założonego w 1973 roku uniwersytetu Al-Fatih. Dużą część miasta zajmują tereny archeologiczne.
Spis treści |
edytuj Geografia
Trypolis, jest położony nad Morzem Śródziemnym. Klimat ma typowo śródziemnomorski: gorące, suche lata oraz ciepłe zimy. Opady deszczu są bardzo małe.
edytuj Historia
edytuj Starożytność, średniowiecze, czasy nowożytne
Miasto leżące na gruzach starożytnej Oei, zostało nazwane od trzech fenickich portów z VII w. p.n.e. – leżących na wybrzeżu Trypolitanii: Oea, Sabrata i Leptis Magna. Około III w. p.n.e został stolicą Trypolitanii. Był on ważnym centrum handlowym. W 642-643 n.e. został zdobyty przez Arabów.
Jako stolica wilajatu Trypolis (należącego do Imperium Osmańskiego) był ważnym centrum handlowym. Krzyżowały się tu drogi z najróżniejszych osad na Saharze (m.in. z Fazzanu, Ghadamisu i Ghatu).
W latach 1510-1530 miasto okupowali Hiszpanie, następnie, do 1551 joannici, którzy włożyli wkład do fortyfikowania najstarszej części Trypolisu. W 1551 miasto zostało podbite przez Turków Osmańskich i włączone do Imperium Osmańskiego jako stolica paszałyku - regionu administracyjnego zarządzanego przez paszę. Stało się wtedy ważnym portem dla piratów siejących strach wśród chrześcijan.
W 1714 roku na tron wszedł pasza Ahmed Karamanli, który rozpoczął okres rządów dynastii Karamanli. Miasto było wtedy w zasadzie niezależne od Porty Osmańskiej do 1835 roku, kiedy Stambuł na nowo narzucił kontrolę Trypolisowi. To w tym okresie miasto zaczyna się stopniowo powiększać i powstają obiekty wznoszone poza obrębem murów miasta.
edytuj XIX i XX wiek
W XIX wieku nastąpił wielki rozkwit piractwa w tym mieście. Panujący pasza w 1796 roku wystosował żądanie do USA. Chciał, za cenę 83 000 USD zabezpieczyć amerykańską flotę przed atakami ze strony piratów. Stany Zjednoczone nie zgodziły się na taki układ i wysłały wojska do miasta. Wojna trwała do 1803 roku. Amerykanie stracili dużo cennych okrętów wojskowych. Jednak pasza uległ i bez płacenia pieniędzy przez USA trzymał pieczę na bezpieczeństwem ich okrętów handlowych. 3 czerwca 1805 roku kolejny pasza zerwał pokój z USA, żądając 60 000 USD za uwolnienie amerykańskich ludzi. W 1815 Stany Zjednoczone znów okupywały miasto i pasza musiał ulec woli USA.
W latach 1842 i 1844 wybuchały liczne bunty przeciwko Turkom. Kiedy Francja rozpoczęła okupację Tunezji w 1881 Turcy znacznie powiększyli swoje wojska w Trypolisie.
W 1911 roku Włochy pod pretekstem ochrony swoich obywateli mieszkających w Trypolisie wypowiedziały wojnę Turcji i okupowały miasto. 1 października 1911 roku rozegrała się decydująca bitwa włosko-turecka, zakończona zwycięstwem Włochów.
Trypolis był kontrolowany przez Włochy do 1943 roku. Później nastąpiła okupacja brytyjska zakończona w 1951 roku niepodległością Libii.
15 kwietnia 1986 roku siły wojskowe USA zbombardowały miasto, gdyż rząd USA twierdził, że Libia wspiera terroryzm. W 2003 roku ONZ zniosła sankcje nałożone na Libię. Przyczyniło się do wzrostu gospodarczego miasta i rozwoju portu.
edytuj Zabytki
Liczne są zabytki z okresu rzymskiego. Do najbardziej znanych należy łuk triumfalny Marka Aureliusza. Ważnymi zabytkami są położone w najstarszej części miasta liczne meczety: An-Naka مسجد الناقة z XVII w., uważany za najstarszy w Trypolisie, Karamanli مسجد قرمانلي (XVIII w.), Gurdżi مسجد قرجي(1 poł. XIX w.), czyli meczet Gruzina, ponieważ jego fundator pochodził z Gruzji. Na uwagę zasługuje cytadela, zwana As-saraj al-hamra (arab. "pałac czerwony" السراي الحمراء), zapewne od koloru tynku, w której obecnie mieści się muzeum historii i historii naturalnej), przy Placu Zielonym (As-saha al-chadra الساحة الخضراء) oraz pozostałości domów, świątyni i murów obronnych.
edytuj Chrześcijanie w Trypolisie
W dzielnicy Ad-Dahra الضحرة, niedaleko centrum miasta, mieści się niewielki kościół rzymskokatolicki, pod wezwaniem św. Franciszka, w którym nabożeństwa odbywają się dla chrześcijan wszystkich obrządków, po angielsku, włosku i arabsku. W parafii tej posługę duszpasterską odprawiają franciszkanie, których obecność w Trypolisie datuje się od co najmniej początku XVII w.; początkowo działali jako duszpasterze wśród jeńców chrześcijańskich, następnie wśród imigrantów z Włoch i Malty. Okazała katedra rzymskokatolicka przy Placu Algierskim w centrum Trypolisu, przypominająca niechlubny okres kolonizacji włoskiej, obecnie służy za meczet.