| Serbowie (Срби) | |
 |
|
| św. Sawa, Stefan Dušan, Karađorđe, Vuk Karadžić Nikola Tesla, Michajlo Pupin, Nadežda Petrović, Milutin Milanković |
|
| Liczebność ogółem | 13 milionów[1] |
| Regiony zamieszkania |  Serbia 6.212.838[2] Bośnia i Hercegowina 1.703.415[3]Państwo |
| Język | język serbski |
| Religie | prawosławie |
| Pokrewne grupy etniczne | Czarnogórcy, Chorwaci, Bośniacy, |
Serbowie (Срби) – naród południowosłowianski mieszkający głównie w Serbii, Chorwacji, Bośni, Słowenii, Macedonii, Czarnogórze i Stanach Zjednoczonych. Jest ich ogółem około 13 mln. Mówią w swoim języku narodowym serbskim. W większości są prawosławnymi (religia jest uważana przez Serbów za ważny czynnik ich tożsamości).
Serbowie dzielą się na grupy regionalne: Šumadinci, Ere, Vojvođani, Bačvani, Banaćani, Bokelji, Sremci, Semberci, Krajišnici, Hercegovci, Torlaci, Šopi i inni. Czarnogórcy aż do 1945 byli uważani za Serbów.
Serbołużyczanie lub Serbowie łużyccy przypuszczalnie mają wspólne pochodzenie z Serbami, ale obecnie nic poza wspólną narodowością słowiańską i poza nazwą ich nie łączy.
Spis treści |
edytuj Historia
Wg źródeł bizantyjskich przodkowie Serbów osiedlili się na obszarze obecnej południowej Serbii, Kosowa, Dalmacji, Bośni i Czarnogóry pod koniec VI wieku lub w latach 20. VII wieku[4], ulegając następnie wymieszaniu z miejscową (częściowo zromanizowaną) ludnością tubylczą. Cesarz bizantyjski Herakliusz[5] najprawdopodobniej pozwolił im na osiedlenie się w środkowej części Ilirii zwanej Zagorje.
Dopiero tysiąc lat później, na skutek powtarzających się napaści Imperium Ottomańskiego, Serbowie zasiedlili tereny północne: Wojwodinę, Slawonię i Węgry. Pod rządami Stefana Duszana Serbia była najpotężniejszym mocarstwem na Bałkanach, z terytorium rozciągającym się od Adriatyku po morze Egejskie[6]. Bitwa na Kosowym Polu w 1389 zakończyła okres świetności średniowiecznego państwa serbskiego i rozpoczął się okres tureckiej dominacji nad Serbami. Serbowie zamieszkiwali tereny na styku Imperium osmańskiego i Austro-Węgier co powodowało wzmożoną migrację między tymi państwami oraz wewnątrz swoich terytoriów, migrowali też do carskiej Rosji. Do podobnej wewnętrznej migracji doszło też później w Jugosławii dlatego Serbowie stanowili mniejszość etniczną we wszystkich byłych republikach tego państwa, np. 2 do 3% ludności ich stolic (najwięcej, bo 26% w Podgoricy). Wielu Serbów osiedliło się w ciągu XIX w. i XX w. w Europie Zachodniej i Ameryce Północnej (najwięcej Serbów poza byłą Jugosławią mieszka w Wiedniu, Chicago i Toronto). Po II wojnie światowej niemalże wszyscy Serbowie z Czarnogóry zadeklarowali narodowość czarnogórską, dlatego Czarnogórcy mają wspólny rodowód z Serbami tak jak większość Bośniaków, których przodkami byli Serbowie.
Kultura Serbów ukształtowała się pod wpływem Bizancjum i cerkwi prawosławnej, jednak ich zachodni i północny obszar osiedlenia uległ znacznym wpływom katolicyzmu i kultury zachodnioeuropejskiej. W XIX w. nastąpił wzrost świadomości narodowej (początkowo w Wojwodinie, później w całej Serbii).
edytuj Sławni Serbowie
Matką ostatniego cesarza bizantyjskiego Konstantyna XI Paleologa była serbska księżniczka Jelena Dragaš.
Gavrilo Princip był Serbem bośniackim, który zabijając arcyksięcia Ferdynanda 28 czerwca 1914, przyczynił się do wybuchu I wojny światowej.
edytuj Naukowcy
- Nikola Tesla
- Mileva Marić
- Mihajlo Pupin
- Jovan Cvijić
- Milutin Milanković
- Mihailo Petrović
- Ogneslav Kostović Stepanović wynalazca
- Đura Jakšić
edytuj Pisarze
edytuj Kompozytorzy
edytuj Sportowcy
- Vlade Divac
- Predrag Stojaković
- Ivan Miljković
- Nemanja Vidić
- Novak Đoković
- Jelena Janković
- Ana Ivanović
- Milan Gurović
- Aleksandar Vuković
- Miroslav Radović
- Nikola Grbiċ
edytuj Muzycy, zespoły, piosenkarze
- Ðordje Balaševiċ
- Momčilo Bajagiċ - "Bajaga"
- Sanja (Aleksandar) Iliċ
- Laza (Lazar) Ristovski
- Idoli
- Riblja Čorba
- Poslednja Igra Leptira
- Deca Loših Muzičara
- Lepa Brena
- Ceca Ražnatoviċ
- Indira Radiċ
- Dragana Mirkoviċ
- Stoja
- U Škripcu
- Pekinška Patka
- Partibrejkers
- Atheist Rap
- KBO!
- Tonny Montano
- Aca Lukas
- Prljavi Inspektor Blaža i Kljunovi
- Ċira (Dejan Ċirkoviċ)
- Jelena Karleuša
- Električni Orgazam
- Direktori
- Darkwood Dub
- Orthodox Celts
- Jugosloveni
- Piloti
- Ekatarina Velika – EKV
- Šarlo Akrobata
- Ognjen Popoviċ
- Belgrade Ghetto
- Beogradski Sindikat
- Smak
edytuj Aktorzy
- Karl Malden (Mladen Sekulovich)
- Mila Jovović (Milla Jovovich), (pół-Serbka)
- Velimir "Bata" Živojinoviċ
- Lazar Ristovski
edytuj Reżyserzy
edytuj Postacie fikcyjne
edytuj Mapy
 |
 Bośnia i Hercegowina 2006
Serbowie Chorwaci Bośniacy |
Przypisy
- ↑ Serbs in the World
- ↑ CIA – The World Factbook – Serbia
- ↑ CIA – The World Factbook – Bosnia and Herzegovina.
- ↑ Praca zbiorowa: Oxford – Wielka Historia Świata. Cywilizacje Europy. Anglia – Słowianie. Cywilizacje Australii i Oceanii. Papuasi. T. 13. Poznań: Polskie Media Amer.Com, 2006, s. 493. ISBN 83-7425-368-1.
- ↑ Praca zbiorowa: Oxford – Wielka Historia Świata. Cywilizacje Europy. Anglia – Słowianie. Cywilizacje Australii i Oceanii. Papuasi. T. 13. Poznań: Polskie Media Amer.Com, 2006, s. 494. ISBN 83-7425-368-1.
- ↑ Barbara Jelavich, Historia Bałkanów wiek XVIII i XIX, str. 31